سال ۱۳۹۶، سال اقتصاد مقاومتی: تولید - اشتغال

۱۶ فروردين ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۴:۳۴ کد مطلب: 40

بخش اقتصادی در ایران در دهه‌های متوالی نتوانسته به یک اقتصاد پایدار با نرخ رشد شاخص‌های افزایشی همراه باشد. نوسان‌های مختلف در اقتصاد کشور امواجی را به همراه داشته که خود را در زندگی و معیشت جامعه نشان می‌دهد و عامل اصلی بسیاری از معضلات اجتماعی است. با وجود تلاش دولت‌ها، اقتصاد کشور برپایه فروش نفت استوار است و همچون سایر کشورهای نفت‌خیز منطقه، اقتصاد رانتی در ایران وجود دارد.

 برای اولین بار بود که رهبر معظم انقلاب در دو سال متوالی تقریبا از یک شعار مشابه برای سال جدید استفاده کردند و این نشان از وجود دغدغه‌های جدی در زمینه اقتصادی دارد.

بخش اقتصادی در ایران در دهه‌های متوالی نتوانسته به یک اقتصاد پایدار با نرخ رشد شاخص‌های افزایشی همراه باشد. نوسان‌های مختلف در اقتصاد کشور امواجی را به همراه داشته که خود را در زندگی و معیشت جامعه نشان می‌دهد و عامل اصلی بسیاری از معضلات اجتماعی است. با وجود تلاش دولت‌ها، اقتصاد کشور برپایه فروش نفت استوار است و همچون سایر کشورهای نفت‌خیز منطقه، اقتصاد رانتی در ایران وجود دارد. کشور دارای دومین ذخایر ثابت شده گاز و چهارمین ذخایر نفتی در جهان است و به همین دلیل تلاش چندانی برای اقتصاد بدون نفت صورت نگرفته است. درآمدهای آسان نفتی معمولا دولت‌ها را تنبل می‌کند و این دولت‌ها خود را بی‌نیاز از کار و تلاش بیشتر جهت بالابردن توسعه اقتصادی برپایه تولید داخلی و صادرات محصولات غیرنفتی می‌بینند.

مشکلات و معضلات اقتصادی در سال‌های اخیر باعث شده تا دغدغه اصلی مسئولان کشور بر این پایه قرار گیرد. از سال ۲۰۱۱ به این سو شاهد کاهش تولید ناخالص ملی در کشور بوده‌ایم. در سال ۲۰۱۱ ایران در این شاخص رشد قابل توجهی داشت و ۵۹۲ میلیارد دلار تولید ناخالص ملی بود. این نرخ در سال‌های بعد کاهش یافت و تاکنون نتوانسته به آن عدد بازگردد. براساس اظهارات ولی الله سیف، رئیس بانک مرکزی، در سال گذشته در اجلاس اقتصادی سنگاپور، تولید ناخالص ملی کشور ۴۵۰ میلیارد دلار بوده است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی براساس سنت همیشگی سال گذشته را سال «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل» نامگذاری کرده بودند تا با عمل به سیاست‌های ۲۴ گانه اقتصاد مقاومتی، اقتصاد کشور تکانه‌های مثبتی را تجربه کند. ولی همچون همیشه نفت به جای آنکه به پیشران اقتصاد کشور تبدیل شود، به عاملی برای مثبت نشان دادن آمار بدل شد. اگر نخواهیم بدبینانه نگاه کنیم، با تعلیق تحریم‌های هسته‌ای، فروش و صادرات نفتی کشور افزایش یافته و درآمدهای ناشی از آن نیز بالا رفته است. این اعداد و ارقام فروش نفت، در میان مولفه‌های اقتصادی به کار گرفته شد تا دولت به افزایش نرخ رشد اقتصادی و همچنین تولید ناخالص ملی ببالد؛ در حالی‌که دولت نرخ رشد اقتصادی را حدود ۸ درصد عنوان می‌کند، آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد این نرخ بدون نفت زیر ۲ درصد است!

با وجود آن‌که یکسال از سال اقتصاد مقاومتی گذشته، اختلاف‌ها درباره نحوه اجرایی شدن سیاست‌های اقتصاد مقاومتی میان مقامات دولتی و همچنین بخش خصوصی وجود دارد به گونه‌ای که مسئولان از اجرایی شدن دقیق برنامه‌ها بر اساس اصول زمان ‌بندی‌شده سخن می‌‌گویند، اما کارشناسان اقتصادی و فعالان بخش تولید در این زمینه معتقدند به دلیل ملموس نبودن آثار این سیاست‌‌ها همچنان سیاست‌های اقتصاد مقاومتی به طور کامل اجرایی نشده و تا رسیدن به وضعیت ایده‌آل تاکید شده از سوی مقام معظم رهبری فاصله زیادی داریم.

 در پیام نوروزی سال ۹۵، رهبر معظم انقلاب در پیام شان تاکید داشتند، با اقتصاد قوی‌تر می‌توان امیدوار به کاهش آسیب‌های اجتماعی و غول بیکاری بود. ولی آمار مربوط به آسیب‌های اجتماعی در سال امیدوار کننده نبوده‌اند. افزایش رشد نرخ بیکاری به بالای ۱۲ درصد و بالا رفتن آمار طلاق، اعتیاد و حاشیه نشینی، اوضاع ناخوشایندی را متصور می‌شود که نیازمند بهبود اوضاع اقتصادی جهت خروج از چنین اوضاعی است. حاشیه نشینی در شهرها به بالای ۱۱ میلیون رسیده، بیش از سه و نیم میلیون بیکار در کشور داریم، معتادان رقم نزدیک به دو میلیونی را تجربه می‌کنند، کودکان کار نزدیک به ۲ میلیون نفرند و زنان سرپرست خانوار نیز به بیش از سه میلیون نفر رسیده‌اند. همه این آمار نشان می‌دهد درصورتی‌که اقتصاد رونق و گشایشی درخور با توجه با  سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی می‌یافت، این آمار نیز متعاقبا می‌بایست کاهش می‌یافتند.

{{g:12}}