فارس گزارش می‌دهد

سایه مظلومیت بر سر یک واجب الهی/ رنگ باختن امر به معروف واقعیتی تلخ در جامعه

۲۷ آبان ۱۳۹۶ - ۹:۰۷:۳۹ کد مطلب: 87

واقعیت جامعه کنونی ما حکایت از غفلت از یک واجب الهی دارد و در سطح عمل با ایده‌آل‌های تحقق امربه معروف و نهی از منکر فاصله بسیاری داریم.

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی خبرگزاری فارس از بیرجند، امر به معروف و نهی از منکر واژه‌ای است که بارها به گوش همه مردم رسیده و یکی از اصول عملی اسلام است و چنان اهمیتی دارد که در تعابیر دینی ما از آن به عنوان "برترین فریضه" یاد شده است.

احادیث متعددی در اهمیت این فریضه الهی ذکر شده و برای مثال حضرت علی(ع) در این مورد می‌فرمایند:" همه کارهای خوب و جهاد در راه خدا در برابر امربه معروف و نهی از منکر چون قطره‌ای از دریای عمیق است."

 اما واقعیت جامعه کنونی ما حکایت از غفلت از این واجب الهی دارد و در سطح عمل با ایده‌آل‌های تحقق امربه معروف و نهی از منکر فاصله بسیاری داریم.

غفلت از این مهم به قدری بوده که از آن به عنوان واجب فراموش شده یاد می‌شود و هنوز این باور که امربه معروف و نهی از منکر برای سطوح کلی موضوعات جامعه نیاز است در برخی از مقاطع حس نشده است.

پیوستگی مسلمین به یکدیگر، تأمین حقوق همه افراد، ممانعت از تجاوز به محرومان، برقراری عدالت، حفظ نظام اجتماعی سالم، پویایی و رشد جامعه اسلامی و سالم نگه داشتن نظام ارزشی و اخلاقی جامعه تنها نمونه‌هایی از آثار اجتماعی تحقق امربه معروف و نهی از منکر در سطح جامعه است.

دلایل کمرنگ شدن این مهم را ابتدا از مردم جویا شدیم.

تواضعی یکی از دانشجویان بیرجندی در گفت‌و گو با خبرنگار گروه فرهنگی فارس، گفت: امر به خوبی و نیکی اگر درست صورت گیرد بسیار خوب است اما مردم کمتر به آن توجه دارند و اکنون فضای جامعه به گونه‌ای شده که مردم به کار یکدیگر توجه ندارند و اگر امر به معروف داشته باشیم آن را به دخالت تعبیر می‌کنند.

*ترس از برخورد بد از دلایل سکوت در برابر منکر

وی با بیان اینکه عده‌ای تحمل انتقاد و پذیرش یک جمله درست را ندارند، گفت: ترس از برخورد بدی که ممکن است طرف مقابل داشته باشد یکی از دلایلی است که افراد در مقابل یک کار ناشایست سکوت می‌کنند.

این دانشجو تصریح کرد: سکوت در مقابل یک گناه باعث گسترش آن می‌شود اما افراد کمتر به این موضوع توجه دارند.

تواضعی خاطرنشان کرد: فضای مجازی و اینکه افراد زمان زیادی را در این فضا می‌گذرانند نیز به نظرم عاملی شده تا افراد کمتر به فضای حقیقی توجه کنند و زمان بسیاری را بیهوده تلف کنند و از دنیای واقعی و وظایفی که در آن دارند غافل شوند.

*جامعه و مردم به نقد و انتقاد نیاز دارند

وی ادامه داد: جامعه و مردم به نقد و انتقاد نیاز دارند چرا که هیچ فردی بی عیب نیست و افراد با کمک یکدیگر می‌توانند عیوب یکدیگر را برطرف کنند اما عده‌ای فکر می‌کنند که فردی به آن‌ها یک تذکر داده دشمنشان است و فضای تذکر را یک فضای تخریبی می‌دانند.

*باور گسترده بودن امربه معروف و نهی از منکر در جامعه جانیفتاده است

ملک‌آبادی از شهروندان بیرجندی نیز با اشاره به اینکه زمانی که نام امر به معروف بر زبان می‌آید در ذهن اکثر افراد مسئله حجاب تداعی می‌شود، گفت: در بین مردم باوری که این فریضه مربوط به همه امور است و تنها نباید در مسئله حجاب مطرح باشد هنوز جانیفتاده است.

وی افزود: برای خود من اتفاق افتاده که یک موضوع را به فردی تذکر داده‌ام و پاسخی که شنیده‌ام این بوده که هر کسی را در قبر خودش می‌گذارند و نباید در کار هم فضولی کرد.

این شهروند تصریح کرد: شعار "تذکر لسانی وظیفه همگانی" را شنیده‌ایم اما در همین تذکر لسانی نیز مشکل وجود دارد.

*شیوه درست امربه معروف در جامعه تبیین نشده است

ملک‌آبادی ادامه داد: خیلی از افراد شیوه امربه معروف را بلد نیستند و همین موضوع شاید باعث شود تا عده‌ای که با شیوه نادرست امربه معروف شده‌اند نسبت به این فریضه حس خوبی نداشته باشند.

وی با بیان اینکه در دین اسلام توجه به همسایه و دیگر افراد سفارش شده است، گفت: مسلمانان باید به کمک هم پیشرفت کنند اما بی‌توجهی به یکدیگر باعث می‌شود که آن ترقی لازم را شاهد نباشیم و افراد دچار مشکلات مختلف شوند.

حجت‌الاسلام علیرضا نخعی‌پور در گفت‌و گو با خبرنگار گروه فرهنگی خبرگزاری فارس اظهار کرد: زمانی که جامعه اسلامی را مطرح می‌کنیم یک جامعه پویا و در حال حرکت مدنظر است و این موضوع را که در حال حرکت و رو به تکامل هستیم را در قرآن کریم نیز داریم.

وی افزود: هر مسلمانی با رفتارهای خود به سمت قرب الهی حرکت می‌کند و علاوه بر افراد، جامعه اسلامی نیز در حال رفتن به سمت سعادت است.

کارشناس مذهبی تصریح کرد: طبیعی است که در این روند گاهی کمبودها، چالش‌ها، موانع، مشکلات و امتحان‌هایی است که باعث می‌شود فرد و یا جامعه در مسیر دچار خلل‌ها، اشتباهات و یا غفلت‌هایی شود.

نخعی‌پور ادامه داد: اگر عامل مهمی برای بر طرف کردن این خطاها و اشتباهات نداشته باشیم این حرکت یک حرکت ناقص خواهد بود و یا حتی دچار انحراف می‌شود.

*تضمین پویایی و پیشرفت جامعه اسلامی با امربه معروف و نهی از منکر

وی اذعان داشت: بهترین راهکار و بهترین گزینه‌ای که دین مبین اسلام در نظر گرفته تا ضمانت صحّت و سقم و راستی این حرکت را داشته باشد واجب مهم امر به معروف و نهی از منکر است که در یک قسمت بحث سرعت، پیشرفت و حرکت گسترده‌تر و زیباتر را تضمین می‌کند چرا که وقتی یک معروفی در یک جامعه امر می‌شود و گسترش پیدا می‌کند حرکت جامعه با عمق و وسعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند.

کارشناس مذهبی با بیان اینکه وقتی یک معروف توسط افراد زیادی اجرا می‌شود خیلی تفاوت دارد با اینکه تنها توسط عده‌ای اجرا شود، گفت: انتشار یک معروف باعث حرکت پویاتر، عمیق‌تر و وسیع‌تر می‌شود.

نخعی‌پور با اشاره به اینکه با نهی از منکر جلوی انحراف گرفته می‌شود، افزود: ما قائل به این هستیم که در حرکت جامعه اسلامی تک تک افراد در سعادت و شقاوت جامعه می‌توانند نقش داشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: رفتار همه انسان‌ها در جامعه تأثیرگذار و بر اساس میزان قرب افراد این اثر متفاوت است و نهی از منکر تأثیر انحرافی رفتارها را پوشش می‌دهد و اثرات منفی را کم و یا از بین می‌برد.

*نهی از منکر تأثیر انحرافی رفتارها را پوشش می‌دهد

کارشناس مذهبی تأکید کرد: جامعه پویای روبه رشد حتماً برای افزایش حرکت و سرعت و حفاظت در برابر کجی‌ها و انحرافات به امر به معروف  و نهی از منکر نیاز دارد.

*دغدغه‌مندی و احساس تکلیف نسبت به یکدیگر در جامعه کمرنگ است

نخعی پور تصریح کرد: متأسفانه باید قبول کنیم که آن دغدغه‌مندی و احساس وظیفه و تکلیف نسبت به یکدیگر در جامعه کمرنگ است و افراد احساس نمی‌کنند که در برابر هم‌نوع و هم‌وطن خود این خوبی را بگویند و اشکال را برطرف و تذکر دهند.

وی با اشاره به اینکه دلایل متعددی برای نبود این کمرنگ بودن این واجب الهی در جامعه وجود دارد، گفت: در برخی از برهه‌های زمانی به دلیل اینکه امربه معروف و نهی از منکر خوب تفهیم نشده در اجرای آن توسط برخی‌ها دچار نقص و مشکل شدیم.

کارشناس مذهبی افزود: برخی بدون اطلاع دقیق از این واجب ظریف با نگاه سلیقه‌ای خود ورود پیدا کردند و متأسفانه زمان‌هایی داشتیم که این واجب به گونه‌ای در ذهن مردم و انسان‌هایی که فرصت بررسی زیادی ندارند القا شد که گویی این واجب، خشونت و دخالت است و مجریان به دلیل عدم آشنایی با ظرایف و شرایط کار رفتارهایی انجام دادند و یک نگاه تلخ و بد ایجاد شد.

نخعی پور به موضوع عدم شناخت و مطرح نشدن جایگاه امر به معروف و نهی از منکر اشاره کرد و گفت: عده‌ای فقط نام این مهم را شنیده‌اند و عمق این واجب و مبانی و زیبایی آن‌ معنا نشده که انسان دوستی و محبت در آن وجود دارد.

وی ادامه داد: عم شناخت اهمیت و عمق مبانی و معارف نهفته در این مهم و جهالت را می‌توان از دلایل عدم توجه به این واجب الهی عنوان کرد.

*نداشتن روحیه نقدپذیری از دلایل عدم توجه به واجب الهی

کارشناس مذهبی یادآور شد: اگر افراد خیلی روحیه نقدپذیری نداشته باشند و فرد با موضوع توصیه و نقد مواجه نبوده و غرور و تکبر داشته باشد می تواند یک عامل مؤثر در عدم توجه به امر به معروف و نهی از منکر باشد.

*لزوم داشتن مهارت در امربه معروف و نهی از منکر

 نخعی‌پور بیان کرد: زمانی که مجریان و افرادی که این کار را انجام می‌دهند روش‌ها و چگونگی کار را بلد نیستند نتیجه خوبی را شاهد نیستیم.

وی اضافه کرد: برخی خیلی عجله دارند تا سریع به نتیجه برسند و یا نا‌امید می‌شوند در حالی که تأثیر کار شاید آنی نباشد و یا با تکرار به تأثیر برسد.

کارشناس مذهبی با بیان اینکه عدم شناخت باعث می‌شود تا عده‌ای این واجب را تنها در بحث حجاب بدانند، افزود: امر به معروف و نهی از منکر گستره وسیعی دارد و حتی در فرهنگ نیز تأثیرگذار است.

*گستردگی ابعاد امربه معروف و نهی از منکر

نخعی پور با اشاره به ابعاد مختلف و اهمیت این واجب الهی در مسائل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، گفت: زمانی که دراقتصاد  امر به معروف نیست روغن پالم به خاطر سودآوری عده‌ای وارد می‌شود و یا یک صندوق به صورت عادی از مردم ربا می‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد: شاید مجریان بیشتر در یک قسمت ورود کرده‌اند در حالی که در همه مباحث جامعه اسلامی لزوم امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد.

کارشناس مذهبی ادامه داد: فرهنگ‌سازی در این موضوع بسیار مهم است تا متولیان امر ورود پیدا کنند و نظام آموزشی کشور، حوزه‌های علمیه، تریبون‎دارها و همه بخش‌ها در این فرهنگ‌سازی ایفای نقش کنند.

*فرهنگ‌سازی یک نیاز اساسی در تحقق این فریضه الهی

نخعی‌پور تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین کارها فرهنگ‌سازی، شناخت و تبیین واقعی و درست و تمیز این واجب الهی است تا از مظلومیت و مهجوریت بیرون بیاید و همه آن را بشناسند.

*از کار سلیقه‌ای و جزیره‌ای نتیجه نمی‌گیریم

وی با بیان اینکه لازم نیست حتماً به طور خاص با این عنوانورود پیدا کنیم بلکه می‌توانیم به طور غیرمستقیم به نتیجه امر به معروف برسیم، گفت: بایستی کار جبهه‌ای و تشکیلاتی انجام شود چرا که با کار جزیره‌ای و سلیقه‌ای نتیجه چندانی را نمی‌گیریم.

در جامعه کنونی با پیشرفت امکانات ارتباطی از قبیل اینترنت، رسانه های صوتی و تصویری هر روز فرهنگ اسلامی بیشتر در معرض تهاجم فرهنگی قرار گرفته است و عدم آمادگی کافی در جوانان برای مقابله با این هجمه‌های فرهنگی، آسیب‌پذیری را بالا برده است.

باید از همه ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی کشور برای ترویج و احیای امر به معروف و نهی از منکر استفاده کنیم؛ چرا که مهم‌ترین آسیب جدی در اجرای این فریضه این است که این مسئله جایگاه خود را در عمل و اجرا از دست بدهد، لذا باید احیای فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر در دستور کار مسؤولان قرار گیرد.

 

منبع: خبرگزاری فارس